مصرف خارج از اندازهء آن باعث سدر « 1 » و دوّار « 2 » و خنّاق و جنون ، خصوصا سياه آن و مصلح آن عسل و انسيون است مقدار مصرف سفيد آن از 6 قيراط تا نيم مثقال و سرخ آن تا 6 قيراط و سياه آن تا 4 قيراط است . مقدار 4 درم از سياه آن كشنده است . بندق ، فندق گرم در آخر اول و خشك در اوائل آن . روغن آن گرم و خشك در دوم است . مولد با دو مضر معده و مهيج قى و مصلح آن در مزاج سرد ماء العسل و قند و در گرم مزاجان سكنجبين و كندن پوست آن است . حابس بطن ، سردردآور و مصلح آن قند و جوارشات ( گوارنده « 3 » ) هاست . بنفشه ، بنفسج در اول سرد و در دوم تر است . و بعضى در اول سرد و تر و برخى در اول گرم و تر گفته‌اند . مصرف زياد آن باعث ضعف دل و گرفتگى و ثقل معده و تهوع و التهاب و تبهاى گرم و بعضى اين مضار را به خشك آن نسبت داده‌اند و مصلح آن انسيون است . بوئيدن آن باعث زكام و مصلح آن خيرى و مرزنجوش و مشابه آن نيلوفر و برگ خبازى است . مشابه آن در سرفه گاو زبان و اصل السوس است . مقدار خوراك آن تا 5 مثقال و در مطبوخات تا 10 مثقال است .

--> ( 1 ) - سدر : بيمارى است كه بيمار هنگام برخاستن از خواب دچار تاريكى چشم مىشود . ( 2 ) - دوّار : نوعى سرگيجه ناشى از بخار بلغم . ( 3 ) - گوارنده : جوارش ، تعريف آن مذكور شده .